Search This Blog

Wednesday, January 18, 2017

Quante importas texti; ed incito

Dum ke me laboras transskribar l’unesma tomo dil Antologio dil Idolinguo kompilita da Andreas Juste, me rilektas multa texti qui incitas me skribar pri la grand importo di bona texti en L.I.

Me sempre dicas, ke sen granda literaturo, nula linguo povas transvivar o propagar su. La L.I. nun havas mikra literaturo, la plu multo de l’unesma dekyari dil movemento. Me esis tre senkurajigita pro la manko di multa moderna verki – quale multi, me ne havas kunparolanti, ed irgakaze, lektar bela e bona verki esas la maxim facila maniero lernar bona stilo.

Del Introdukto dil Antologio, da Tazio Carlevaro:
Ni savas, ke Ido havas literaturo. Ma literaturo sen linguala tradiciono ne povus existar (ed inverse). Or, linguala tradiciono postulas l’existo di sociala idiomobazo, e do l’existo di parolo, apud l’origina linguo. Ton instruktas la moderna linguistiko, e ton ni konstatas en la realajo.
...
La literaturo di Ido es ankore en probala periodo. Ni rikonocas en ol nula skoli. Tamen, depos l’aparo dil unesma verki, es perceptebla stilala perfektigesko. Ne sempre tamen la temi di singla produkti respektas la minimal nivelo, quan verko mustas atingar por nomizesar “beletristikala”.
Ma nula tradiciono naskis ja tote pronta, quale Minerva de la cerebro di Zeus. Literaturo influas idiomala tradiciono, ed inverse. Plugrandigo dil Ido-movemento efikos pozitive sur la valoro dil literaturo idala.
E lo sequanta:
Cadie me facis rimarkinda sperienco ; me donis ad ulu vua bonega Manu-libro di Epikteto por lektar : e lu, qua unfoye folyumis nur distraktite ed enoyite nia Guidlibreto, esis quik frapita de la granda facileso, kun qua il komprenis omno. Rimarkez ke il esas Turko.
L. d’ORCZY
1909
Nia samideano inferas de to la konsilo : ke on uzez por la propagado prefere lektaji o texti kam lernolibri tro “sika”. To esas tre justa ; la Guidlibreti devas uzesar ne quale propagili, sed quale klefilo por helpar la lektado di texti. Sed avan omno on devas prizentar nia linguo ipsa per texti….
L. COUTURAT
1909

Ni ya havas la poemi da Tiberio Madonna, la artikli da James Chandler e David Weston e ti en Progreso ed Ido-Saluto, la citaji da Partaka, e nun itere (fine!) la podkasti di Jose Cossío (e lua romani); en la Kuriero Internaciona Jean Martignon belege tradukas l’Iliado (Ido esas tre apta por tradukar la Greka verki) e plura romani e noveli; anke esas tradukuri da Antonio Martinez e Fernando Tejón e plur altri. (Ne obliviez lektar ti omna!) Ma ni certe bezonas multe plu multa texti.

Me do incitas singla Idisto, dum ca yaro 2017, facar adminime un tradukuro od originala verko. Se ni omna tradukus nur un libro, skriptus nur un novelo o romano, ni quik preske duopligus la Ido-biblioteko.

Ne timez! Ne maldicensez vua talento pri la linguo! Quale supre dicis sro Carlevaro: “Nula tradiciono naskis ja tote pronta, quale Minerva de la cerebro di Zeus. Literaturo influas idiomala tradiciono, ed inverse.” Mem skribajo havanta erori docus vu e ni omna. (Me ne oblivias, ke mea propra probaji komence esis minvalora, pro mea noviceso pri la linguo; talmaniere on lernas. Me balde diskutos la rolo di “erori” en linguo-evoluciono.) Skriptez libro pri vua hobio, skriptez pri irga temo interesiva. Komencez ta romano quan vu sempre deziregis skriptar. Trovez bone amata libro en la publika domeno e komencez tradukar. Laborez kun altru o sole. Esas granda laboro, yes; ma adminime on saveskos, quante desfacila esas skriptar o tradukar!

Me ipsa nun tradukas La Sorcisto de Oz, da L. Frank Baum, pro ke ol esis ja tradukita aden preske omna lingui (mem Esperanto). Me ofros ol che mea blogo, por ke omni povas lektar e joyoze deskovrar erori.

Ni havas devo a nia bel idiomo: adjuntar nova verki e tradukuri al Ido-literaturo. Deklarez hike en la komenti vua skopo. Per to ni promisos, l’unu a l’altru, ke ni plularjigos nia literaturo. Kune ni povas krear nova modelatra texti e kurajigar nova Idisti.

3 comments:

  1. Kar amiko, vu obliviis citar la buletino KURIERO INTERNACIONA, olqua nule esas min valoroza kam PROGRESO ed IDO-SALUTO. Me ne volas plendar nek esar atakema, ma pro quo ita oblivio ?

    ReplyDelete
    Replies
    1. Kara Jean, me regretas, ke me ne mencionis vua buletino (ed emendas mea blogajo por inkluzar ol), ma me ya mencionis vua tradukuri en ol. Me opinionas ke L'Iliado esas la maxim belega.

      Delete
  2. Me esas gratitudoza pro vua modifiko.

    ReplyDelete