Search This Blog

Friday, March 31, 2017

La Sorcisto de Oz, Chapitro 15

Chapitro 15
La Deskovro pri Oz, la Terorinda

La quar voyajanti marchis a la granda pordego dil Smeralda Urbo e sonigis la klosho. Pos sonigir ol plurfoye, la pordego esis apertita da la sama Gardisto dil Pordego quan li antee konoceskis.

‘Quo! vi itere venas?’ il demandis surprizite.

‘Ka tu ne vidas ni?” respondis la Terorigilo.

‘Ma me supozis, ke vi iris por vizitar la Maligna Sorcerino del West.”

‘Ni ya vizitis el,’ dicis la Terorigilo.

‘Ed el permisis, ke vi itere livez?’ la viro demandis astonate.

‘El ne povis evitar to, pro ke el esas fuzita,’ explikis la Terorigilo.

‘Fuzita! Nu, to es ya bon informo,’ dicis la viro. ‘Qua fuzis el?’

‘Dorothy,’ grave dicis la Leono.

‘Per lo Bona!’ klamis la viro, ed il reverencis tre profunde avan el.

Lore il duktis li aden sua chambreto e klef-klozis l’orel-binokli del granda buxo ye lia okuli, quale il antee agis. Pose li pasis tra la pordego aden la Smeralda Urbo, e kande la populo saveskis del Gardisto dil Pordegi ke li fuzabis la Maligna Sorcerino del Westo, li omna asemblis cirkum la voyajanti e sequis li en granda turbo al Palaco di Oz.


La soldato havanta la verda vango-barbo ankore gardis la pordo, ma il quik lasis li enirar e li itere renkontresis da la belega verda yunino, qua quik duktis li single a lua propra chambro, por ke li povas repozar til ke la Grand Oz esas pronta recevar li.

La soldato igis portesar rekte ad Oz l’informo ke Dorothy e l’altra voyajanti rivenabis pos destruktir la Maligna Sorcerino; ma Oz ne respondis. Li pensis ke la Granda Sorcisto quik advokus li, ma lu ne tale agis. Li recevis nula mesago de lu dum la morga dio, nek la sequanta dio, nek la pose sequanta dio. La vartado esis tedanta e fatiganta, e fine li vexeskis, ke Oz traktis li per tante meskina maniero pos ke lu sendabis li subisar malaji e sklaveso. Do fine la Terorigilo demandis ke la verda yunino portez plusa komunikajo ad Oz, dicante ke se lu ne quik lasos li vidar lu, li advokos l’Alizita Simii por helpar li, e saveskor, ka lu satisfacus sua promiso. La Sorcisto recevinte ta komunkajo tante pavoris, ke lu sendis mesajo ke li venez al Trono-Chambro morge matine ye quar minuti pos non kloki. Lu olim renkontrabis l’Alizita Simii en la Lando del Westo, e ne volis itere renkontrar li.

La quar voyajanti pasis la nokto sen dormar, singlu pensis pri la donacajo quan Oz promisabis. Dorothy dormeskis nur unfoye, e lore sonjis ke el esis en Kansas, ube Onklino Em dicis, ke el tre joyas havar sua puerino itere che hemo.

Sentemporise ye non kloki ye la sequanta matino la verde vango-barbizita soldato venis a li, e pos quar minuti li omna iris aden la Trono-Chambro dil Grand Oz.

Komprenende singlu expektis vidar la Sorcisto en la formo quan lu antee havabis, e li omna tre surprizesis cirkumregardar e vidar absolute nulu en la chambro. Li restis proxim la pordo e plu proxim l’unu a l’altri, nam la quiesteso dil vakua chambro esis plu terorinda kam irga formo di Oz quan li vidabis.

Balde li audis Voco qua semblis sonar de ula loko proxim la suprajo dil granda kupolo, ed ol solene dicis,

‘Me esas Oz, la Granda e Terorinda. Pro quo vi serchas me?’

Itere li regardis omna parto dil chambro, e pos vidir nulu, Dorothy demandis,

‘Ube vu esas?’

‘Me esas omnube,’ respondis la Voco, ‘ma a l’okuli di vulgara mortivi me esas nevidebla. Me nun sidigos me sur mea trono, por ke vi povas konversar kun me.’ Certe, la Voco lore semblis venar rekte del trono ipsa; do li marchis ad ol e stacis en rango dum ke Dorothy dicis:

‘Ni venas por reklamacar vua promiso, Ho Oz.’

‘Qua promiso?’ demandis Oz.

‘Vu promisis retrosendar me a Kansas pos ke la Maligna Sorcerino destruktesas,’ dicis la puerino.

‘Vu promisis donar cerebro a me,’ dicis la Terorigilo.

‘E vu promisis donar kordio a me,’ dicis la Stana Hakisto.

‘E vu promisis donar kurajo a me,’ dicis la Poltrona Leono.

‘Ka la Maligna Sorcerino esas advere destruktita?’ demandis la Voco, e Dorothy opinionis, ke ol kelke tremas.

‘Yes,’ el respondis, ‘me fuzis el per siteledo de aquo.’

‘Ha me,’ dicis la Voco; ‘quale subite! Nu, venez a me morge, nam me bezonas tempo por pripensar.’

‘Vu ja havis sata tempo,’ iracoze dicis la Stana Hakisto.

‘Ni ne vartas plusa dio,’ dicis la Terorigilo.

‘Vu mustas satisfacar vua promisi a ni!’ klamis Dorothy.

La Leono pensis, ke esus bona pavorigar la Sorcisto, do lu bramis laute e grande, olqua esis tante feroca e terorinda ke Toto saltis for lu pro timo e renversis la skreno stacanta en angulo. Ol falis bruisoze e li regardis ol, e tainstante li omna astonesis. Nam li vidis, stacanta en ta loko quan la skreno celabis, mikra oldulo havanta kalva kapo e rugoza vizajo, qua semblis tam astonata kam li. La Stana Hakisto levis sua hakilo e kuris al vireto e kriis,

‘Qua tu esas?’

‘Me esas Oz, la Granda e Terorinda,’ l’oldulo dicis per tremanta voco, ‘ma ne frapez me—me pregas, no!—e me facos irgo quon vi deziras.’

Nia amiki regardis il surprizite e senkurajigite.

‘Me supozis, ke Oz esas grandega Kapo,’ dicis Dorothy.

‘E me supozis, ke Oz esas bela Damo,’ dicis la Terorigilo.

‘E me supozis, ke Oz esas terorinda Bestio,’ dicis la Stana Hakisto.

‘E me supozis, ke Oz esas Fairo-Globo,’ klamis la Leono.

‘No; vi omna eroras,’ humile dicis la vireto. ‘Me fingis.’

‘Fingis!’ kriis Dorothy. ‘Ka tu ne esas granda Sorcisto?’

‘Tacez, mea karo,’ il dicis; ‘ne parolez tante laute, od on hazarde audas—e me esus ruinita. Li supozas, ke me esas granda Sorcisto.’

‘E tu ne esas?’ el demandis.

‘Tote ne, mea karo; me esas nur ordinara homo.’

‘Tu esas plu kam to,’ la Terorigilo dicis chagrenoze; ‘tu esas sharlatano.’

‘Exakte!’ deklaris la vireto, kunfrotante sua manui quaze lo plezis a su; ‘me esas sharlatano.’

‘Ma to es malega,’ dicis la Stana Hakisto; ‘quale me ultempe havos mea kordio?’

‘O me mea kurajo?’ demandis la Leono.

‘O me mea cerebro?’ plendis la Terorigilo, vishante lakrimi de sua okuli per sua mantelo-maniko.

‘Mea kar amiki,’ dicis Oz, ‘me pregas, ne parolez pri ta bagateli. Pensez pri me, e la terorinda danjero me subisas deskovrita.’

‘Kad nulu altra savas ke tu esas sharlatano?’ demandis Dorothy.

‘Nulu savas ecepte vi quar homi—e me ipsa,’ respondis Oz. ‘Me dupigas omni tante longatempe, ke me opinionis ke me nultempe deskovresos. Esis grand eroro permisar ke vi enirez la Trono-Chambro. Me kustume ne vidas mem mea regnati, do li kredas ke me esas ulo terorinda.’

‘Ma me ne komprenas,’ Dorothy dicis perplexe. ‘Quale tu aparis a me kom grandega Kapo?’

‘To esis un de mea artifici,’ respondis Oz. ‘Irez adhike, me pregas, e me dicos a vi pri omno.’

Il duktis li a chambreto en la dopa parto dil Trono-Chambro, e li omna sequis il. Il indikis un angulo, en qua jacis la Grandega Kapo facita ek paper-pasto e havanta sorgeme piktita vizajo.

‘Ton me pendigis del plafono per metal-filo,’ dicis Oz; ‘me stacis dop la skreno e tiris filo por movar l’okuli e por apertar la boko.’

‘Ma ka pri la voco?’ el questionis.

‘Ho, me esas ventro-parolantero,’ dicis la vireto, ‘e me povas jetar la sono di mea voco ad irgube me volas; por ke tu supozis, ke ol venas ek la Kapo. Hike esas l’altra kozi quin me uzis por dupigar vi.’ Il montris a la Terorigilo la robo e maskilo quin il metabis por semblar esar la bela Damo; e la Stana Hakisto vidis, ke la Terorinda Bestio esis nulo ma plura feli kunsutita e stangi por extensigar la flanki. Relate la Fairo-Globo, la falsa Sorcisto anke pendigis to del plafono. Ol esis reale kotono-bulo, ma per varsar oleo an ol, ol feroce brulis.

‘Advere,’ dicis la Terorigilo, ‘tu devas shamar esar tala sharlantano.’

‘Me ya shamas—certe,’ triste replikis la vireto; ‘ma me mustis agar talmaniere. Sideskez, me pregas, esas sat multa sidili, e me naracos mea historio.’

Do li sideskis ed askoltis dum ke il dicis la sequanta rakonto:

‘Me naskis en Omaha—’

‘Ho, to ne esas tre for Kansas!’ kriis Dorothy.

‘No; ma ol esas plu for hike,’ il dicis e triste kapsukusis. ‘Matureskinte, me divenis ventro-parolantero, ed esis tre bone edukita da granda maestro. Me povas imitar irga sorto de uceli o bestii.’ Nun il miaulis tante simile a katyuno, ke Toto erektis sua oreli e regardis omnube por vidar ube ol esis. ‘Pose,’ duris Oz, ‘me tedis pri to, e divenis balonisto.’

‘Quo esas to?’ demandis Dorothy.

‘Homo qua acendas per balono dum cirko-dio por atraktar turbo de homi ed igar ke li pagez por vidar la cirko,’ il explikis.

‘Ho,’ el dicis; ‘me komprenas.’

‘Nu, uldie me acendis per balono e la kordi tordesis, por ke me ne povis retrodecendar. Ol iris adsupre tra la nubi, tante fore ke aero-fluo frapis ol e forportis ol de multa e multa milii. Dum dio e nokto me voyajis tra la aero, e ye la duesma matino me vekis e trovis, ke la balono flotacas super lando stranj e belega.

‘Ol gradope decensis, e me tote ne nocesis. Ma me trovis me inter stranja populo qua, vidante me venar ek la nubi, supozis ke me esas granda Sorcisto. Me komprenende lasis li opinionar tale, pro ke li timez me, e promisez facar irgo quon me deziras.

‘Nur por amuzar me, ed okupar la bona homi, me imperis ke li konstruktez ca Urbo, e mea palaco; e li facis omno volunte e bone. Lore me pensis, pro ke la lando esis tre verd e belega, ke me nomizez ol la Smeralda Urbo, e por plu bone fitigar la nomo, me pozis verd orel-binokli an l’omna homi, por ke omno vidata esez verda.’

‘Ma ka omno ne esas verda?’ demandis Dorothy.

‘Ne plu kam en irg altra urbo,’ respondis Oz; ‘ma per portar verd orel-binokli, nu, evidente omno semblas verda a vi. La Smeralda Urbo konstruktesis multa yari ante nun, nam me esis yunulo kande la balono adhike portis me, e me nun esas tre olda homo. Ma mea populo nun esas portanta verd orel-binokli ye lia okuli tante longatempe, ke la maxim multo de li opinionas, ke ol advere esas Smeralda Urbo, ed ol es certe belega loko, abundas de juveli e precoza metali, ed omna bonajo bezonata por felicigar on. Me esis bona al populo, e li prizas me; ma depos la konstrukto di ca Palaco, me inkluzas me e ne vidas irgu de li.

‘Un de mea maxim granda timi esis la Sorcerini, nam quankam me havas tote nula povi magial, me balde saveskis, ke la Sorcerini povas facar marvelaji. Esis quar en ca lando, e li regnis la populi habitanta en la Nordo e Sudo ed Esto e Westo. Fortunoze, la Sorcerini del Nordo e Sudo esas benigna, me savis ke li ne nocos me; ma la Sorcerini del Esto e Westo esis terorinde maligna, e se li ne supozus ke me esas plu povoza kam eli ipsa, eli certe destruktus me. Mem tale, me vivis per mortiganta pavoro pri eli dum multa yari; do vi povas imaginar, ke me tre joyis saveskinte ke tua domo falabis adsur la Maligna Sorcerino del Esto. Kande vi venis a me, me volis promisar irgo se vi nur mortigus l’altra Sorcerino; ma nun vi ya fuzabis el, e me shamas dicar, ke me ne povas satisfacar mea promisi.’

‘Me opinionas, ke tu esas tre mala viro,’ dicis Dorothy.

‘Ho no, mea karo; me esas advere tre bona viro; ma me konfesas, ke me esas tre mala Sorcisto.’

‘Ka tu ne povas donar cerebro a me?’ demandis la Terorigilo.

‘Tu ne bezonas ol. Tu saveskas ulo omnadie. Infanto havas cerebro, ma ol ne savas multo. Experienco esas l’unika kozo qua donas savo, e quante longe tu esas sur la tero, tante plusa experienco tu certe ganas.’

‘Lo esas forsan vera,’ dicis la Terorigilo, ‘ma me esos tre desfelica sen ke tu donos cerebro a me.’

La falsa Sorcisto sorgeme regardis lu.

‘Nu,’ il dicis sospirante, ‘me ne esas bona magiisto, quale me dicis; ma se tu venos a me morge matine, me burizos tua kapo per cerebro. Tamen me ne povas docar tu quale uzar ol; ton tu ipse mustos trovar.’

‘Ho, danko—danko!’ kriis la Terorigilo. ‘Me trovos quale uzar ol, ne pavorez!’

‘Ma ka pri mea kurajo?’ anxie demandis la Leono.

‘Me esas certa, ke tu ja havas multa kurajo,’ respondis Oz. ‘Tu bezonas nur su-fido. Esas nula vivanto afrontante danjero qua ne pavoras. Vera kurajo esas mem pavorante afrontar danjero, e ta sorto de kurajo tu sate posedas.’

‘Forsan yes, ma me pavoras irgekaze,’ dicis la Leono. ‘Me ya esos tre desfelica sen ke tu donos a me la kurajo-sorto qua igas on obliviar ke lu pavoras.’

‘Bone; me donos a tu ta kurajo-sorto morge,’ replikis Oz.

‘Ka pri mea kordio?’ demandis la Stana Hakisto.

‘Nu, pri to,’ respondis Oz, ‘me opinionas ke tu eroras dezirar kordio. Ol igas desfelica preske omna homi. Se tu nur savus to, tu esas fortunoza ne havar kordio.’

‘To esas opiniono,’ dicis la Stana Hakisto. ‘Pri me, me tolerus omna desfeliceso sen murmuro, se tu donus kordio a me.’

‘Bone,’ humile replikis Oz. ‘Venez a me morge e tu havos kordio. Me pleas Sorcisto dum tante multa yari, ke me darfas durar plear ta rolo poke longe.’

‘E nun,’ dicis Dorothy, ‘quale me retroiros a Kansas?’

‘Ni mustas meditar pri to,’ respondis la vireto. ‘Permisez me havar du-tri dii por meditar pri ta afero, e me esforcos trovar moyeno por portar tu trans la deserto. Dume vi omna traktesos kom mea gasti, e dum ke vi lojas en la Palaco, mea homi servos vi ed obedios via maxim mikra deziro. Esas nur un kozo quon me demandas reciproke por mea helpo—tala quale ol esas. Vi mustas konservar mea sekreto e ne dicez ad irgu ke me esas sharlatano.’

Li konsentis dicar nulo pri to quon li saveskis, e gaye retroiris a lia chambri. Mem Dorothy esperis ke ‘La Granda e Terorinda Sharlatano,’ quale el nomizis lu, trovos moyeno por retrosendar el a Kansas, e se il facus to, el volunte pardonus omno a lu.

Tuesday, March 28, 2017

La Sorcisto de Oz, Chapitro 14


 Chapitro 14
L’Alizita Simii

Vu rimemorez, ke esis nula voyo—ne mem voyeto—inter la kastelo dil Maligna Sorcerino e la Smeralda Urbo. Kande la quar voyajanti iris por serchar la Sorcerino, el vidabis li venanta, e do sendabis l’Alizita Simii por portar li ad el. Esis plu multe desfacila trovar voyo duktanta retroe tra la prategi de ranunkuli e flava margriti kam esis adportesar. Li savis, komprenende, ke li mustas irar rekte este, vers la levanta suno; e li komencis segun la justa direciono. Ma dimeze, lu suno esanta super lia kapi, li ne konocis quo esas esto e quo esas westo, e pro to li misiris en la grand agri. Tamen li duris marchar, e nokte la luno aparis e brilegis. Do li kushis su inter la flori odoranta dolce e dormis profunde til matino—omni ecepte la Terorigilo e la Stana Hakisto.

Ye la sequanta matino la suno esis dop nubo, ma li marcheskis quaze li certesas pri qua direciono li sequis.

‘Se ni marchas sat fore,’ dicis Dorothy, ‘ni ultempe arivos ulloke, me esas certa.’

Ma dio pos dio pasis, e li ankore vidis nulo avane ecepte la flav agri. La Terorigilo plendacheskis.

‘Ni certe misiras,’ lu dicis, ‘e sen ke ni itere trovos la voyo en bona tempo por atingar la Smeralda Urbo, me nultempe ganos mea cerebro.’

‘Nek me mea kordio,’ deklaris la Stana Hakisto. ‘Semblas a me ke me ne povas vartar til ke ni arivabos ad Oz, e vi konfesez, ke ico esas tre longa voyajo.’

‘Komprenez,’ plendante dicis la Poltrona Leono, “me ne havas kurajo por sempre pezoze marchar sen arivar irgaloke.’

Lore Dorothy senkurajeskis. El sideskis adsur la herbaro e regardis sua kompani, e li sideskis e regardis el, e Toto trovis ke, unesmafoye dum sua vivo, lu tro fatigesas por chasar la papiliono preterfluganta proxim sua kapo; do lu extensis sua lango ed anhelis e regardis Dorothy quaze demandar, quon ni nun facez?

‘Ka ni advokez l’Agro-Musi?’ el sugestis. “Li probable povas dicar a ni la voyo al Smeralda Urbo.’

‘Li certe povos,’ kriis la Terorigilo; ‘pro quo ni ne antee pensis pri to?’

Dorothy sonigis la siflileto quan el sempre portabis cirkum sua kolo depos ke la Rejino dil Musi donacabis ol ad el. Pos poka minuti li audis la batado di mikra pedeti, e multi de la griza museti kuris ad el. Inter li esis la Rejino ipsa, qua demandis, per sua stridanta voceto,

‘Quon me povas facar por mea amiki?’

‘Ni misiras,’ dicis Dorothy. ‘Ka vu povas dicar, ube esas la Smeraldo Urbo?’

‘Certe,’ respondis la Rejino; ‘ma ol esas tre fora, nam vi marchis kun ol dop vi dum la tota tempo.’ Lore el remarkis l’Ora Chapeleto di Dorothy, e dicis, ‘Pro quo vu ne uzas la sorco dil Chapeleto ed advokez l’Alizita Simii a vu? Li portos vi al Urbo di Oz dum min kam horo.’

‘Me ne savis, ke esas sorco,’ astonate respondis Dorothy. ‘Quo esas?’

‘Ol esas skribita en l’Ora Chapeleto,’ replikis la Rejino dil Musi; ‘ma se vu advokos l’Alizita Simii, ni mustas forkurar, nam li esas plena de malaji e havas granda joyo per tormentar ni.’

‘Ka li ya nocos me?’ anxie demandis la puerino.

‘Ho no; li mustas obediar ta qua portas la Chapeleto. Adio!’ Ed el forkuris e l’omna musi hastis sequante el.

Dorothy regardis en l’Ora Chapeleto e vidis ula vorti skribita sur la futero. Ti, el pensis, esas la sorco, do el sorgeme lektis l’instruciono e pozis la chapeleto adsur sua kapo.

‘Ep-pe, pep-pe, kak-ke!’ el dicis stacante sur sua sinistra pedo.

‘Quon tu dicis?’ demandis la Terorigilo, qua ne savis to quon el facis.

‘Hil-lo, hol-lo, hol-la!’ Dorothy duris stacante sur sua dextra pedo.

‘Hola!’ kalme replikis la Stana Hakisto.

‘Ziz-zy, zuz-zy, zik!’ dicis Dorothy nun stacante sur amba pedi. Lo finigis la sorco, e li audis granda babilado e bruiso de ali dum ke la bando de Alizita Simii flugis a li. La Rejo profunde reverencis avan Dorothy, e demandis,

‘Quon vu komandas?’

‘Ni deziras irar al Smeralda Urbo,’ dicis la puero, ‘e ni misiras.’

‘Ni portos vi,’ replikis la Rejo, e quik pose du del Simii kaptis Dorothy en lia brakii e forflugis kun el. Altri prenis la Terorigilo e la Hakisto e la Leono, e mikra Simio sizis Toto e flugis dop li, quankam la hundo forte esforcis mordar lu.

Komence la Terorigilo e la Stana Hakisto kelke pavoris, nam li memoris quante male la Simii traktabis li antee; ma li balde vidis, ke nulu intencis nocar li, do li vehis tra la aero tre gaye, e juis regardar la bela gardeni e foresti sub li.

Dorothy trovis su komfortoze vehanta inter du del maxim granda Simii, un de li la Rejo ipsa. Li facabis sidilo ek lia manui e suciis ne nocar el.

‘Pro quo vi mustas obediar la sorco dil Ora Chapeleto?’ el demandis.

‘To esas longa naraco,’ ridante respondis la Rejo; ‘ma pro ke ni havas longa voyajo, me pasos la tempo per naracar pri to, se vu deziras.’

‘Me joyos askoltar,’ el replikis.

‘Olim,’ komencis la chefo, ‘ni esis libera populo, joyoze vivis en la granda foresto e flugis de arboro ad arboro, manjis nuci e frukti, ed agis quale ni deziris sen nomizar irgu kom mastro. Forsan uli de ni esis ulfoye kelke tro plena de malaji, flugis por tirar la kaudi dil animali qui havis nul ali, chasis uceli, e jetis nuci al homi marchanta tra la foresto. Ma ni esis sensuciema e felica e gaya, e juis omna minuti dil dio. To omna esis yari ante nun, longatempe ante ke Oz venis ek la nubi por regnar ca lando.

‘Lore habitis fore Norde belega princino qua esis anke povoza sorcistino. Elua tota magio uzesis por helpar la homi, ed el nultempe nocis irgu bona. Elua nomo esis Gayelette, ed el lojis en bela palaco konstruktita ek grandega rubino-bloki. Omni amis el, ma elua maxim granda regreto esis, ke el ne povis trovar ulu por reciproke amar, pro ke l’omna viri esis tro stupida e leda por mariajeskar kun el tre belega e saja. Tamen fine el trovis yunulo bela e viral e plu saja kam lua evo. Gayelette decidis ke, kande il adulteskas, el mariajeskos kun il, do el duktis il a sua palaco ek rubini ed uzis sua tota magio por facar il tam forta e bona e bela kam irga homino dezirus. Il adulteskinte, on dicas ke Quelala—tale il nomesis—esis la maxim bona e maxim saja viro en la tota lando, ed ilua beleso viral esis tante grand, ke Gayelette tre amis il, ed hastis preparar la mariajo-festo.

‘Mea avulo esis tatempe la Rejo dil Alizita Simii habitanta la foresto proxim la palaco di Gayelette, e l’oldulo plu prizis jokajo kam bona dineo. Uldie ante la mariajo-festo mea avulo flugis kun sua bando e vidis Quelala marchanta apud la fluvio. Il vestizesis per richa kostumo ek rozea silko e purpura veluro, e mea avulo decidis deskovrar to quon lu povas facar. Segun lua vorto la bando adflugis e sizis Quelala, portis il en sua brakii til ke li esis super la mezo dil fluvio, e lore faligis il aden la aquo.

‘ “Natez ek to, mea bel amiko,” kriis mea avulo, “e videz, ka la aquo makulizis tua vesti.” Quelala esis tro saja ne natar, e tote ne dorlotesis pro sua fortuno. Il ridis, kande il venis al suprajo dil aquo, e natis al rivo. Ma Gayelette ekkurante ad il trovis ilua silki e veluri tote ruinita dal fluvio.

‘La princino tre iraceskis, ed el komprenende savis, qui facis to. El imperis adduktesar omna Alizita Simii avan el, ed el unesme dicis, ke lia ali ligesez e ke li traktesez quale li traktabis Quelala, ed esez faligita aden la fluvio. Ma mea avulo multe pledis, nam il savis ke la Simii kun ligita ali dronos en la fluvio, e Quelala anke pledis por li; por ke Gayelette konkluze indulgis li, kondicione ke l’Alizita Simii por sempre obediez trifoye la posedanto dil Ora Chapeleto. Ca Chapeleto facesis kom mariajo-donaco a Quelala, ed on dicas ke ol kustis la duimo di elua rejolando. Komprenende mea avulo e l’omn altra Simii quik konsentis al kondiciono, e tale eventis ke ni esas trifoye la sklavi dil posedanto dil Ora Chapeleto, irgu qua esas.’

‘E quo eventis a li?’ demandis Dorothy.

‘Quelala, kom l’unesma posedanto dil Ora Chapeleto,’ respondis la Simio, ‘esis l’unesma homo imperar ni. Pro ke ilua spozino ne toleris vidar ni, il vokis ni omna a su en la foresto pos la mariajo ed imperis, ke ni sempre esez ube el nultempe povos vidar Alizita Simio, e ton ni joyoze facis, pro ke ni omna timis el.

‘To esas nia nura komando til ke l’Ora Chapeleto venis al manui dil Maligna Sorcerino del Westo, qua igis ni sklavigar la Winkii, e pose fugigar Oz ipsa ek la Lando del Westo. Nun l’Ora Chapeleto esas la vua, e trifoye vu darfas komandar ni.’

La Rejo Simio kompletiginte sua naraco, Dorothy regardis adinfre e vidis avan li la muri verd e brilanta dil Smeralda Urbo. El astonesis pri la rapida flugo dil Simii, ma joyis, ke la voyajo finigesis. La stranj enti sorgeme pozis la voyajanti avan la pordego dil Urbo, la Rejo profunde reverencis a Dorothy, e pose rapide forflugis, sequata da sua tota bando.

‘To esis bona vehado,’ dicis la puerino.

‘Yes, e rapida moyeno de nia trubli,’ replikis la Leono. ‘Esis tre fortunoza ke tu forportis ta marveloza Chapeleto!’

Friday, March 24, 2017

La Sorcisto de Oz, Chapitro 13



Chapitro 13
La Salvo

La Poltrona Leono tre joyis audar ke la Maligna Sorcerino esis fuzita per sitelo de aquo, e Dorothy quik klef-apertis la pordo di sua karcero e liberigis lu. Li kune eniris la kastelo, ube l’unesma ago di Dorothy esis kunvokar l’omna Winkii e dicar a li, ke li ne plus esas sklavi.

La flava Winkii tre joyis, nam li mustis laboregar dum multa yari por la Maligna Sorcerino, qua sempre traktabis li per granda krueleso. Li celebris ca dio kom festo lore e sempre pose, e pasis la tempo per festinar e per dansar.

‘Se nia amiki, la Terorigilo e la Stana Hakisto, esus kun ni,’ dicis la Leono, ‘me esus felica.’

‘Ka ni ne povas salvar li?’ anxie demandis la puerino.

‘Ni povas esforcar,’ respondis la Leono.

Do li advokis la Winkii e demandis, ka li helpas salvar lia amiki, e la Winkii dicis, ke li joyas agar omno posibla por Dorothy, elqua liberigis li de sklaveso. Do el selektis plura Winkii qui aspektis savar plu multe kam l’altri, e li forireskis. Li voyajis dum ta dio e parto dil sequanta dio til ke li venis al rokoza lando ube jacis la Stana Hakisto batita e nochizita. Lua hakilo esis apud lu, ma la lamo esis rustizita e la mancho kurte ruptita.

La Winkii tenere levis lu per sua brakii e portis lu al flava kastelo, Dorothy plorante survoye pro la trista stando di sua amiko, e la Leono aspektante grav e regretoza. Atingante la kastelo, Dorothy dicis al Winkii,

‘Kad irgu de via populo esas ladisto?’

‘Ho yes, uli de ni esas bona ladisti,’ li dicis ad el.

‘Do duktez li a me,’ el dicis. E la ladisti veninte kunportanta lia omna utensili en korbi, el questionis li,

‘Ka vi povas rektigar ta nochi en la Stana Hakisto, e riformacar lu aden lua olima formo, e kunsoldar lu ube lu ruptesas?’

La ladisti sorgeme inspektis la Hakisto e respondis, ke li opinionis ke li povas reparar lu por ke lu esez tam bona kam antee. Do li laboreskis en un del flava chambregi dil kastelo, e laboris dum tri dii e quar nokti martelagante e tordante e kurvigante e soldante e polisante e batante ye la gambi e korpo e kapo dil Stana Hakisto, til ke fine lu esis rektigita en sua olima formo, e lua junti funcionis tam bone kam antee. Certe, esis plura rapecuri sur lu, ma la ladisti laborabis bone, e pro ke la Hakisto ne esis homo vanitatoza, lu tote ne suciis pri la rapecuri.

Kande fine lu marchis aden la chambro di Dorothy e dankis el por salvir lu, lu tante kontentesis ke lu ploris pro joyo, e Dorothy mustis forvishar singla lakrimo de lua vizajo, por ke lua junti ne rusteskez. Samatempe elua propra lakrimi falis dense e rapide pro la joyo de renkontrar itere sua bon amiko, e ca lakrimi ne mustis forvishesar. Relate la Leono, lu vishis sua okuli tante ofte per l’extremajo di sua kaudo ke ol esis trempita, e lu mustis ekirar aden la korteto e pozar ol sub la suno til ke ol sikeskis.

‘Se ni itere havus kun ni la Terorigilo,’ dicis la Stana Hakisto, pos ke Dorothy naracabis omno eventinta, ‘me esus tote felica.’

‘Ni mustas esforcar trovar lu,’ dicis la puerino.

Do el advokis la Winkii por helpar el, e li marchis dum la tota dio e parto dil sequanta dio, til ke li venis al alt arboro aden la branchi di qua l’Alizita Simii jetabis la vesti dil Terorigilo. Esis tre alt arboro, e la trunko esis tante glata, ke nulu povis klimar ol; ma la Hakisto quik dicis,

‘Me hakos ol, e lore ni havos la vesti dil Terorigilo.’

Dum ke la ladisti laborabis reparar la Hakisto ipsa, altra Winkio, qua esis orforjisto, facabis hakilo-mancho ek pura oro e fixigis ol al hakilo dil Hakisto vice l’olda mancho ruptita. Altri polisis la lamo til ke l’omna rusto esis forigita ed ol brilis quale brunisit arjento.

Tam balde kam lu dicabis, la Stana Hakisto hakeskis, e balde l’arboro falis bruisoze, e la vesti dil Terorigilo falis del branchi e rulis adsur la sulo.

Dorothy prenis oli ed igis la Winkii portar oli al kastelo, ube oli esis burizita per palii bona e neta; e yen! hike esis la Terorigilo tam bona kam antee, e lu multafoye dankis li por salvir lu.

Nun riunionita, Dorothy ed elua amiki pasis poka felica dii ye la Flava Kastelo, ube li trovis omno bezonata por komforto. Ma uldie la puerino pensis pri Onklino Em, e dicis,

‘Ni mustas retroirar ad Oz, e reklamacar lua promiso.’

‘Yes,’ dicis la Hakisto, ‘me fine ganos mea kordio.’

‘E me ganos mea cerebro,’ anke dicis la Terorigilo.

‘E me ganos mea kurajo,’ dicis la Leono.

‘E me retroiros a Kansas,’ joyoze kriis Dorothy. ‘Ho, ni irez al Smeralda Urbo morge!’

Li decidis facar to. Ye la sequanta jorno li kunvokis la Winkii ed adiis li. La Winkii regretis ke li foriros, e li tante afecioneskabis la Stana Hakisto, ke li pregis ke lu restez e regnez li e la Flava Lando del Westo. Saveskante ke li rezolvas irar, la Winkii donacis a Toto e la Leono single ora koliaro; ed a Dorothy li prizentis belega braceleto kovrita per diamanti; ed al Terorigilo li donacis bastono havanta ora kapo, por preventar mispazo; ed al Stana Hakisto li ofris arjenta oleuyo inkrustita per oro e juveli.

Singla voyajanto reciproke facis bela diskurso al Winkii, e li omna presis la manui til ke lia brakii doloris.

Dorothy iris al armoro dil Sorcerino por plenigar sua korbo per nutraji por la voyajo, ed ibe vidis la Ora Chapeleto. El metis ol sur sua propra kapo e trovis, ke ol exakte fitis el. El tote ne savis pri la sorco dil Ora Chapeleto, ma vidis ke ol esas bela, do el decidis portar ol e pozis sua boneto aden la korbo.

Lore preparita por la voyajo, li marcheskis vers la Smeralda Urbo; e la Winkii trifoye voco-salutis li e donis multa bondeziri por portesar kun li.

Tuesday, March 21, 2017

La Sorcisto de Oz, Chapitro 12, duesma parto

Esis en elua armoro Ora Chapeleto havanta cirkum ol cirklo de diamanti e rubini. Ta Ora Chapeleto havis sorco. Irgu qua posedas ol povas trifoye advokar la Alizita Simii, qui obedias irga komando recevata. Ma nulu povas komandar ta stranja enti plu kam trifoye. Ja dufoye la Maligna Sorcerino uzabis la magio dil Chapeleto. L’unesmafoye el sklavigabis la Winkii, e pozis su por regnar la lando. L’Alizita Simii helpabis el facar lo. Duesmafoye el bataliis kontre la Grand Oz ipsa, e fugigis lu de la Lando del Westo. L’Alizita Simii anke helpabis el facar lo. Nun un plusa foyo el povus uzar ta Ora Chapeleto, pro to el ne volis uzar ol til ke elua omna altra sorci esas exhaustita. Ma nun ke elua feroca volfi ed elua sovaja korniki ed elua pikant abeli esas mortinta, ed elua sklavi forkurabis pro la Poltrona Leono, el komprenis, ke esas nur un moyeno por destruktar Dorothy ed elua amiki.

Do la Maligna Sorcerino prenis l’Ora Chapeleto del armoro e pozis ol adsur sua kapo. Lore el stacis sur la sinistra pedo e lente dicis,

‘Ep-pe, pep-pe, kak-ke!’

Pose el stacis sur la dextra pedo e dicis,

‘Hil-lo, hol-lo, hol-la!’

Pos to el stacis sur amba pedi e kriis per lauta voco … ‘Ziz-zy, zuz-zy, zik!’

Nun la sorco funcioneskis. La cielo obskureskis, e basa grondo audesis en la aero. Esis sono de multa ali, granda babilado e ridado; e la suno brilis ek l’obskura cielo por lumizar la Maligna Sorcerino cirkondata da simii-turbo, singlu de qui havis du ali imens e povoza sur sua shultri.

Unu, multe plu granda kam l’altri, semblis esar la chefo. Lu flugis proxim al Sorcerino e dicis,

‘Vu advokas ni por la triesma e lasta foyo. Quon vu komandas?’

‘Irez al stranjeri qui esas en mea lando e destruktez li omna ecepte la Leono,’ dicis la Maligna Sorcerino. ‘Portez ta bestio a me, nam me volas harnesizar lu quale kavalo, ed igar lu laborar.’

‘Vua komandi obediesez,’ dicis la chefo; e lore, kun multa babilado e bruiso, l’Alizita Simii forflugis a la loko ube Dorothy ed elua amiki marchas.

Uli del Simii sizis la Stana Hakisto e portis lu tra la aero til ke li esis super lando kovrita per akuta roki. Hike li faligis la kompatinda Hakisto, qua falis de granda disto a la roki, ube lu jacis tante batita e dentizita, ke lu povis nek movar nek jemar.

Altri del Simii kaptis la Terorigilo, e per lia longa fingri tiris omna palii ek lua vesti e kapo. Li faskigis lua chapelo e boti e vesti e jetis oli aden la supra branchi di alt arboro.

La cetera Simii jetis dika kordi cirkum la Leono ed envolvis lu per multa volvaji cirkum lua korpo e kapo e gambi, til ke lu povis nek mordar nek skrachar nek luktar irgamaniere. Lore li levis lu e forflugis kun lu al kastelo dil Sorcerino, ube lu pozesis en korteto havanta cirkume alta fera fenco, por ke lu ne povis eskapar.

Ma li tote ne nocis Dorothy. El stacis, Toto en elua brakii, spektante la trista fato di sua kamaradi e pensante, ke balde esos elua foyo. La chefo dil Alizita Simii flugis ad el, lua brakii long ed haroza extensita e lua leda vizajo terorinde ridetachanta; ma lu vidis la marko dil kiso dil Benigna Sorcerino sur elua fronto e quik haltis, e gestis a l’altri, ke li ne tushez el.

‘Ni ne audacas nocar ca puerino,’ lu dicis a li, ‘nam el protektesas dal Povo di lo Bona, e to es plu povoza kam la Povo di lo Mala. Ni darfas nur portar el al kastelo dil Maligna Sorcerino, ed ibe livar el.’

Do atenceme e tenere li levis Dorothy per lia brakii e rapide portis el tra la aero til ke li atingis la kastelo, ube li pozis el adsur la avana solio. Lore la chefo dicis al Sorcerino,

‘Ni obediis vu segun-quante posible. La Stana Hakisto e la Terorigilo destruktesas, e la Leono esas ligita en vua korteto. La puerinon ni ne audacas nocar, nek la hundo quan el portas en la brakii. Vua povo sur nia bando nun esas parfinita, e vu ne itere vidos ni.’

Lore l’omna Alizita Simii, kun multa ridado e babilado e bruiso, flugis aden la aero e balde desaparis.

La Maligna Sorcerino surprizesis ed anxiis vidante la marko sur la fronto di Dorothy, nam el bone savis ke nek l’Alizita Simio nek el ipsa audacas nocar irgamaniere la puerino. El regardis adinfre la pedi di Dorothy, e vidante l’Arjenta Shui, tremeskis pro pavoro, nam el savis, ke povoza sorco apartenis ad oli. Komence la Sorcerino tentesis forkurar de Dorothy, ma el hazarde regardis aden l’okuli dil puerino, e vidis quante simpla esis l’anmo dop oli, e ke la puerino ne savis pri la marveloza povo quan l’Arjenta Shui donis ad el. Do la Maligna Sorcerino ridis a su, e pensis, ‘Me ya povas sklavigar el, nam el ne savas quale uzar elua povo.’ Lore el dicis rude e severe a Dorothy,

‘Venez kun me; ed atencez, ke tu obediez omno quon me dicas, nam se ne, me mortigos tu quale me mortigis la Stana Hakisto e la Terorigilo.’

Dorothy sequis el tra multa bela chambri en la kastelo til ke li venis al koqueyo, ube la Sorcerino imperis, ke el netigez la poti e kaldroni e balayez la planko-sulo ed alimentez la fairo per ligno.

Dorothy humile laboreskis, decidinte laborar tam forte posible; pro ke el joyis ke la Maligna Sorcerino decidabis ne mortigar el.

Dorothy laboregante, la Sorcerino pensis ke el iros aden la korteto e harnesizos la Poltrona Leono quale kavalo; to amuzos el, el esis certa, igar lu tirar elua charo irgakande el deziras vehar. Ma kande el apertis la pordo, le Leono laute bramis e saltis tante feroce vers el, ke la Sorcerino teroris ed ekkuris ed itere klozis la pordo.

‘Se me ne povas harnesizar tu,’ dicis la Sorcerino a la Leono tra la metala stangi dil pordo, ‘me povas hungregigar tu. Tu havos nulo por manjar til ke tu facos to quon me volas.’

Do pos to el donis nula nutrajo al enkarcerigita Leono; ma omnadie ye dimezo el venis al pordo e demandis,

‘Ka tu es pronta harnesizesar quale kavalo?’

E la Leono respondis,

‘No. Se vu eniras ica korteto, me mordos tu.’

La Leono ne bezonis obediar la Sorcerino, pro ke omnanokte, dum ke el dormis, Dorothy portis nutraji del armoro a lu. Pos ke lu manjis, lu kushis su sur sua lito ek palii, e Dorothy kushis su apude e pozis sua kapo sur lua krinaro mol e piloza, e li parolis pri lia chagreni ed esforcis projetar ula moyeno por eskapar. Ma li ne povis trovar ekireyo del kastelo, nam ol esis sencese gardita dal flava Winkii, qui esis la sklavi dil Maligna Sorcerino e tro multe timis el por ne agar quale el imperis.

La puerino mustis laboregar dum la dio, ed ofte la Sorcerino minacis batar el per la sam olda parapluvo quan el sempre portis en la manuo. Ma advere el ne audacis frapar Dorothy, pro la marko sur elua fronto. La puerino ne savis to, e pavoregis pri su e Toto. Unfoye la Sorcerino frapis Toto per sua parapluvo e la brava hundeto saltis ad el e reciproke mordis elua gambo. La Sorcerino ne sangifis deube el mordesis, nam el esis tante maligna, ke la sango en el sikigesabis multa yari antee.

La vivo di Dorothy divenis tre tristoza dum ke el kompreneskis, ke esas mem plu desfacila kam antee retroirar a Kansas ed Onklino Em. Ulfoye el akre ploris dum hori, Toto sidanta ye elua pedi e regardanta el e jeme lamentanta por montrar, ke lu tre chagrenis por sua mastrineto. Toto advere ne suciis sive lu esas en Kansas sive en la Lando Oz, se nur Dorothy esas kun lu; ma lu savis, ke la puerino esis trista, e do lu anke esis trista.

La Maligna Sorcerino tre deziregis havar l’Arjenta Shui quin la puerino sempre portis. Elua Abeli ed elua Korniki ed elua Volfi jacis en amasi sikeskanta, ed el paruzabis la tota povo dil Ora Chapeleto; ma se el povus ganar l’Arjenta Shui, oli donus ad el plu multa povo kam l’omna cetera kozi olquin el perdabis. El atenceme spektis Dorothy, kaze ke el desmetus la shui, por ke el povus furtar oli. Ma la puerino esis tante fiera pri la beleta shui, ke el nultempe desmetis oli, ecepte nokte e kande el balnis su. La Sorcerino tro timis l’obskureso por audacar enirar dum la nokto la chambro di Dorothy por furtar la shui, ed elua timo pri aquo esis plu granda kam elua timo pri l’obskureso, do el nultempe proximeskis dum ke Dorothy balnis su. Certe, la Sorcerino nultempe tushis aquo, neanke permisis aquo tushar el irgamaniere.

Ma la maligna ento esis tre ruzoza, ed el fine inventis ruzo qua donos ad el to quon el deziris. El pozis fera stango meze dil planko-sulo dil koqueyo, e pose per magio facis ol nevidebla da homal okuli. Do Dorothy marchante trans la sulo, nekapabla vidar ol, pedobutis sur ol, e falis sternante. El ne esis tro domajita, ma pro la falo un del Arjenta Shui forflugis del pedo, ed ante ke el atingis ol, la Sorcerino sizis ol e metis ol sur sua propra magra pedo.

La malignino tre plezesis dal suceso di sua ruzo, nam dum ke el havas un del shui, el posedis la duimo dil povo di olia sorco, e Dorothy ne povis uzar ol kontre el, mem se el savus quale facar to.

La puerino, perdinte un del beleta shui, iraceskis e dicis al Sorcerino,

‘Donez a me mea shuo!’

‘Me ne donos ol,’ replikis la Sorcerino, ‘nam ol esas nun mea shuo, ne la tua.’

‘Tu es maligna ento!’ kriis Dorothy. ‘Tu ne darfas prenar mea shuo de me.’

‘Me retenos ol, tamen,’ la Sorcerino dicis mokante el, ‘ed uldie me anke ganos l’altra de tu.’

Lo tante iracigis Dorothy ke el prenis proxima sitelo plena de aquo e jetegis ol sur la Sorcerino, trempante el del kapo al pedi.

Instante la malignino laute kriis pro pavoro; e lore, dum ke Dorothy astonate regardis el, la Sorcerino diminuteskis e peceteskis.

‘Regardez to quon to facis!’ el kriachis. ‘Pos minuto me fuzesos.’

‘Me ya tre regretas,’ dicis Dorothy, qua advere pavoris vidar, ke la Sorcerino fuzesis quale ruda sukro avan l’okuli.

‘Ka tu ne savis, ke aquo mortigos me?’ demandis la Sorcerino per voco lamentant e desesperanta.

‘Certe no,’ respondis Dorothy; ‘quale me povis savar lo?’

‘Nu, pos poka minuti me parfuzesos, e tu havos la kastelo por su ipsa. Me esis tre maligna, ma me nultempe pensis, ke puerino quale tu povus fuzar me e finigus mea malignaji. Regardez—me iras!’

Per ta vorti la Sorcerino falis kom bruna, fuzita, senform amaso e fluis trans la neta planki dil koqueyo-sulo. Vidante ke el ya fuzesis a nulo, Dorothy plenigis la sitelo per aquo e jetis ol adsur la sordideso. Pose el forbalayis to omna ek la pordeyo. Prenante l’arjenta shuo, l’unika restajo dil oldino, el netigis e sikigis ol per tuko ed itere pozis ol sur sua pedo. Lore, fine liberigita agar quale el deziris, el kuris al korteto por dicar al Leono, ke la Maligna Sorcerino del Westo esis mortinta, e ke li ne plus esas kaptiti en stranjera lando.